Zielony szlak pieszy Grochowiska – Szczaworyż: ścieżka pamięci, przyrody i ciszy Ponidzia.
Na mapie Ponidzia, wśród pól, wzgórz i cichych wsi, biegnie szlak, który nie szuka rozgłosu, lecz prowadzi przez miejsca, gdzie historia splata się z krajobrazem, a przyroda mówi szeptem. Zielony szlak pieszy z Grochowisk do Szczaworyża to trasa mniej znana niż niebieski szlak Żelichowskiego, ale równie głęboka w swoim przekazie. To droga, którą warto przejść nie tylko nogami, ale i sercem.
Grochowiska – miejsce, gdzie ziemia pamięta
Szlak rozpoczyna się w Grochowiskach – wsi, która na pierwszy rzut oka wydaje się zwyczajna, ale skrywa jedno z najważniejszych miejsc pamięci narodowej w regionie. To tutaj, 18 marca 1863 roku, rozegrała się jedna z najkrwawszych bitew powstania styczniowego. Oddziały Langiewicza, w tym słynni „Żuawi Śmierci”, stawiły czoła przeważającym siłom rosyjskim. Pomnik, mogiła powstańców i krzyż przydrożny przypominają o bohaterstwie i ofierze.
Wąwozy, źródła i ścieżki przez Garb Pińczowski
Z Grochowisk szlak prowadzi przez łagodne wzgórza Garbu Pińczowskiego, gdzie lessowe wąwozy przecinają pola jak żyły w ciele ziemi. W Kamedułach i Galowie można napotkać stare kapliczki, figury świętych i źródła, które od wieków służyły pielgrzymom i wędrowcom. Krajobraz zmienia się z każdym kilometrem – od otwartych pól po zacienione zagajniki, gdzie śpiew ptaków to jedyny przewodnik.
Szaniec – serce przyrody i historii
W Szańcu szlak przecina teren Szanieckiego Parku Krajobrazowego – jednego z trzech parków chroniących unikatowe środowisko Ponidzia. Tu warto zatrzymać się przy gotyckim kościele Wniebowzięcia NMP oraz ruinach dworu Padniewskich. W pobliskim Zwierzyńcu, nazwa przypomina o dawnych terenach łowieckich, a punkt widokowy pozwala objąć wzrokiem całą dolinę Nidy.
Zbrodzice, Żerniki i mozaika pól
Dalsza część szlaku wiedzie przez wsie, które zachowały swój pierwotny rytm życia. W Zbrodzicach odnowiono oznakowanie szlaku, a w Żernikach Górnych można dostrzec ślady dawnego osadnictwa – stare domy, kamienne podmurówki, przydrożne krzyże. To Ponidzie w najczystszej postaci – bez turystycznego zgiełku, za to z autentycznym pięknem.
Szczaworyż – cicha przystań na końcu drogi
Meta szlaku znajduje się w Szczaworyżu – wsi, która choć niewielka, kryje w sobie perłę sakralnej architektury. Kościół św. Jakuba Starszego, z romańskimi fundamentami i gotyckimi detalami, jest świadectwem wielowiekowej obecności człowieka w tej części Ponidzia. Wokół roztacza się cisza, przerywana tylko szumem drzew i dzwonem z wieży kościelnej.
Szlak, który prowadzi w głąb
Zielony szlak Grochowiska – Szczaworyż to nie tylko trasa turystyczna. To ścieżka, która prowadzi przez miejsca pamięci, przez krajobrazy ukształtowane przez czas i człowieka, przez przestrzenie, gdzie można odnaleźć spokój. Nie ma tu tłumów, nie ma komercji – jest za to prawda o ziemi, która pamięta i zaprasza do refleksji.
To szlak dla tych, którzy szukają czegoś więcej niż widoków. Dla tych, którzy chcą poczuć rytm Ponidzia – jego historię, przyrodę i duszę.