Niebieski szlak pieszy Pińczów – Wiślica: podróż przez serce Ponidzia
Na mapie województwa świętokrzyskiego jest miejsce, które łączy w sobie piękno natury, bogactwo historii i niepowtarzalny klimat. To właśnie tutaj, pomiędzy Pińczowem a Wiślicą, biegnie jeden z najstarszych i najbardziej malowniczych szlaków turystycznych w Polsce – Niebieski szlak pieszy im. Wacława Żelichowskiego.
Szlak nosi imię regionalisty i działacza PTTK, patrioty, który zabiegał o upamiętnienie bitwy pod Grochowiskami z 1863 roku. I choć sam ma „zaledwie” kilkadziesiąt kilometrów, prowadzi turystę przez setki lat historii i tysiące lat naturalnych przemian krajobrazu.
Kraina lessowych wąwozów i pól jak z malowanego obrazu
Szlak wiedzie przez Ponidzie – niezwykle urokliwą krainę, gdzie rzeka Nida wije się wśród pól, a lessowe wąwozy, pagórki i równiny tworzą krajobraz, który trudno pomylić z jakimkolwiek innym. To ziemia bogata w gipsowe złoża i źródła siarczano-słonych wód mineralnych, słynąca także z trzech parków krajobrazowych skupionych na tak niewielkim obszarze.
Spacerując tą trasą, turysta natrafia na kapliczki, krzyże przydrożne, mozaiki pól uprawnych zmieniające kolory wraz z porami roku, a także rezerwaty przyrody pełne rzadkich roślin i zwierząt.
Pińczów – początek wędrówki i brama do historii
Szlak zaczyna się w Pińczowie – mieście o wielowiekowych tradycjach. To tutaj przetłumaczono na język polski całą Biblię w latach 1558–63, a na synodzie w 1559 roku odczytano jedną z najsłynniejszych pieśni Jana Kochanowskiego.
Spacer po Pińczowie to spotkanie z historią i sztuką: klasztory paulinów i reformatów, kaplica św. Anny projektu Santi Gucciego, pałac Wielopolskich czy zabytkowa synagoga świadczą o bogatym dziedzictwie miasta.
Za Muzeum Regionalnym szlak prowadzi na Górę św. Anny. Panorama z jej szczytu zapiera dech w piersiach – widać stąd wijącą się Nidę i cały Pińczów otulony pagórkami.
Las, rezerwaty i ślady powstańczych bitew
Dalej trasa wiedzie przez Garb Pińczowski, lasy i rezerwaty przyrody. „Pieczyska” chronią rzadkie torfowiska, a w Lesie Winiarskim można zobaczyć niezwykłą Sosnę na szczudłach – drzewo z odkrytym, rozłożystym systemem korzeniowym.
To także teren pamięci. W Grochowiskach w 1863 roku rozegrała się krwawa bitwa powstania styczniowego. To tu oddział „Żuawów Śmierci” przeprowadził brawurowy atak na artylerię rosyjską. Pamiątkowy krzyż i pomnik przypominają o bohaterstwie powstańców.
Busko-Zdrój – uzdrowiskowe serce Ponidzia
Wędrowiec dociera następnie do Buska-Zdroju – miejsca słynącego z siarczkowych źródeł i uzdrowisk. W Parku Zdrojowym czeka monumentalne Sanatorium Marconi z XIX wieku oraz nowoczesna tężnia solankowa, otwarta w 2020 roku.
Nie można pominąć drewnianego kościółka św. Leonarda z 1699 roku – cennego przykładu drewnianej architektury sakralnej.
Od Chotelka do Wiślicy – perły sakralnej architektury
Na dalszym odcinku szlaku spotykamy wyjątkowe zabytki:
w Chotelku – XVI-wieczny drewniany kościół z polichromią renesansową,
w Chotlu Czerwonym – gotycki kościół św. Bartłomieja, miniatura wiślickiej kolegiaty,
w Gorysławicach – kościół z 1535 r. z polichromiami i figurami z początku XVI wieku.
To także obszar rezerwatów przyrody: Przęślin, Skorocice i Winiary Zagojskie, gdzie podziwiać można unikatowe doliny krasowe i rzadkie rośliny stepowe.
Wiślica – perła na końcu szlaku
Metą wędrówki jest Wiślica – miasto, które przez wieki było ważnym ośrodkiem kultury i religii. Warto zobaczyć tu:
gotycką Bazylikę Mniejszą NMP, z romańskimi podziemiami i unikatową Płytą Orantów,
dzwonnicę i Dom Długosza,
misę chrzcielną z IX wieku,
grodzisko wczesnośredniowieczne.
To właśnie tutaj Niebieski Szlak znajduje swój finał – na wiślickim Rynku, obok przystanku PKS, gdzie turystę wita symboliczne oznakowanie PTTK.
Podróż, która zostaje w pamięci
Przejście Niebieskiego Szlaku Pińczów – Wiślica to nie tylko przygoda turystyczna. To lekcja historii, spotkanie z przyrodą i okazja do wytchnienia w jednej z najpiękniejszych krain Polski.