Szlak czerwony Busko-Zdrój – Solec-Zdrój: podróż przez uzdrowiskowe serce Ponidzia
Między Buskiem-Zdrojem a Solcem-Zdrojem, dwoma perłami świętokrzyskiego uzdrowiskowego krajobrazu, biegnie niezwykły czerwony szlak pieszy. To trasa, która prowadzi przez malownicze wyniesienia Garbu Pińczowskiego, rezerwaty przyrody i miejsca pamięci, a jednocześnie łączy bogactwo przyrodnicze z fascynującą historią regionu.
Busko-Zdrój – od promenady do parku pełnego historii
Wędrówkę warto rozpocząć od słynnej Alei Mickiewicza – 859-metrowej promenady, która od XIX wieku łączy centrum miasta z Parkiem Zdrojowym. Jej powstanie zawdzięczamy generałowi Feliksowi Rzewuskiemu, który zaprosił do współpracy włoskiego architekta Henryka Marconiego (projektant łazienek) i ogrodnika Ignacego Hanusza (twórcę parku).
Park nie jest zwykłym miejscem spacerów – to teren, gdzie historia splata się z legendą. Według podań, przechodzili tędy powstańcy po bitwie pod Grochowiskami. Na początku XX wieku spotykali się tu konspiratorzy i działacze Polskiej Organizacji Wojskowej.
Dziś park to zielona oaza, w której rośnie ponad 4500 drzew – od popularnych gatunków, takich jak lipa, klon czy kasztanowiec, po rzadko spotykane: klęk kanadyjski, oliwnik wąskolistny czy jabłoń purpurową.
Rezerwat „Owczary” – królestwo roślin słonolubnych
Za granicami Buska-Zdroju szlak prowadzi do wyjątkowego rezerwatu „Owczary”, położonego w niepozornej kotlince wśród pól. Zasilane słonym źródłem siarczano-chlorkowym cieki wodne sprawiają, że rozwinęła się tu bogata flora halofilna – rośliny słonolubne, rzadko spotykane w Polsce.
Spotkamy tu takie osobliwości, jak mannica odstająca, muchotrzew solniskowy czy sitowiec nadmorski. Wrażenie robi także kontrast między bujną zielenią a surowym, niemal stepowym krajobrazem.
Śladami historii – od zboru ariańskiego do grodzisk
Na trasie w Pęczelicach kryją się ruiny dawnego zboru ariańskiego z XVI wieku, wzniesionego przez Stanisława Gnoińskiego. Choć później budowla pełniła rolę spichlerza, dziś jej relikty wciąż przypominają o burzliwej historii reformacji.
Kolejny etap to Kapturowa Góra w Szczaworyżu, na której znajdowało się grodzisko wczesnośredniowieczne. Badania archeologiczne wykazały, że osada istniała tu już w VII wieku. Mimo że dziś jest zarośnięta, góra pozostaje znakomitym punktem widokowym na południowe Ponidzie.
W rejonie Sułkowic uwagę przyciągają masywne bloki skalne – pozostałość dawnego kamieniołomu. A w pobliskim Zborowie wznosi się imponujący klasycystyczny pałac z 1803 roku, otoczony parkiem krajobrazowym i zabudowaniami gospodarczymi z XVIII wieku. W pałacu dziś mieści się Dom Opieki Społecznej, a ślady dawnego majątku można odnaleźć m.in. w herbie Leliwa umieszczonym na spichlerzu.
Solec-Zdrój – uzdrowiskowy finał wędrówki
Ostatni etap szlaku prowadzi do Solca-Zdroju – miejscowości, która od XIX wieku przyciąga kuracjuszy z całej Polski.
Uwagę turystów zwraca sanatorium „Świt”, którego obecny kształt pochodzi z 1918 roku. Wyróżnia się salą balową z kamienną wieżyczką – świadectwem dawnego życia towarzyskiego uzdrowiska.
W pobliżu znajdują się kolejne obiekty: sanatorium „Jasna” z 1910 roku, neoromański kościół św. Mikołaja projektu Franciszka Mączyńskiego czy willa „Prus” i willa „Irena”, w których mieszkały znane rodziny związane z dziejami Soleca.
Sercem miasteczka pozostaje Park Zdrojowy z malowniczym stawem i neoklasycystycznymi łazienkami z lat 20. XX wieku. To miejsce, gdzie historia uzdrowiskowego Soleca spotyka się z jego współczesnym klimatem.
Podsumowanie
Czerwony szlak Busko-Zdrój – Solec-Zdrój to propozycja nie tylko dla piechurów, ale i dla tych, którzy chcą połączyć aktywność na świeżym powietrzu z odkrywaniem historii i architektury Ponidzia. To trasa, która prowadzi przez rezerwaty pełne unikatowej flory, zapomniane zabytki i punkty widokowe, by wreszcie zakończyć się w jednym z najciekawszych polskich uzdrowisk.